برای فروشندگان گل در هنگکنگ، ماه مه همواره زمانی حیاتی برای تعیین سرنوشت کسبوکارها بوده است، اما در سال جاری، این فصل طلایی سایهای از اضطراب بر صنعت گلآرایی انداخته است. بازارهای سنتی که زمانی در آستانه روز مادر مملو از جمعیت میشدند، اکنون با دو چالش ساختاری همزمان روبرو هستند: خروج گسترده ساکنان به شنتزن در روزهای تعطیل و هجوم خدمات ارسال گل ارزانقیمت از سرزمین اصلی چین.
بازار گل «مونگ کوک»، که پیش از این یکی از خوشعطرترین و شلوغترین نقاط آسیا بود، در یکی از آخرین شنبههای آستانه روز مادر، چهرهای متفاوت داشت. اگرچه دستههای گل نیلوفر و میخک همچنان در سطلها چیده شده بودند، اما فاصله بین غرفهها و فقدان آن ازدحام سنتی، حکایت از تحولی عمیق در عادات مصرفی شهروندان داشت. برای گلفروشان محلی، روز مادر یعنی همان «سوپر بول» فروش سالانه که قادر به رقابت با روز ولنتاین است، اما امسال بسیاری با نگرانی از کاهش مشتریان روبرو شدند.
مهاجرت معکوس و خیابانهای خالی
آمارها نشان میدهند که پدیدهای که در گویش محلی به آن «شمالزدگی» میگویند، ساختار خردهفروشی شهر را دگرگون کرده است. در سال ۲۰۲۴، متوسط سفر ماهانه ساکنان هنگکنگ به شنتزن از ۶ میلیون نفر فراتر رفت؛ رقمی که در مقایسه با حدود ۴ میلیون نفر در سال ۲۰۲۳، رشدی چشمگیر است. خطوط مرزی مانند لوخو و فوتین در آخر هفتهها شاهد ازدحام جمعیت خروجی هستند، در حالی که خیابانهای هنگکنگ سکوت را تجربه میکنند. دبیرکل اتحادیه کارکنان فروشگاههای هنگکنگ، «لام چی چونگ»، وضعیت را «جمعیت در مرز، سود در فروشگاه» توصیف کرده و پیشبینی کرده است که تغییر الگوهای مصرفی可能导致 باعث افت حداقل ۱۰ درصدی در فروش خردهفروشی شود. این مسئله برای گلفروشان که به شدت به خریدهای لحظهای و حضوری وابسته هستند، ضربهای دوچندان محسوب میشود.
تهاجم دیجیتال و شکاف قیمتی
در کنار نبود مشتری، یک رقیب قدرتمند دیگر از درگاه دیجیتال وارد میدان شده است: خدمات ارسال گل فرامرزی. پلتفرمهایی مانند تائوبائو و ویچت، میزبان فروشگاههای گل شنتزنی هستند که با قیمتی درصدی کمتر از قیمتهای هنگکنگ، دستهگلها را به درب منازل شهروندان ارسال میکنند. یک دسته گل معمول در هنگکنگ ممکن است بین ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ دلار هنگکنگ هزینه داشته باشد، در حالی که نمونه مشابه آن از شنتزن با قیمتی بسیار پایینتر عرضه میشود.
جسی، کارمند یکی از گلفروشیهای محلی، با ابراز نگرانی از این وضعیت میگوید: «تبلیغات ارسال گل ارزانقیمت فرامرزی شبکههای اجتماعی را پر کرده است. ما هیچ راهی برای رقابت قیمتی با آنها نداریم.» حتی شبکهای از پیکهای غیررسمی نیز شکل گرفته که سفارشات گل را از مرز عبور میدهند و این شکاف اقتصادی را بیشتر تشدید میکنند.
اقتصادِ در حال تغییر و چشمانداز آینده
علاوه بر خروج فیزیکی خریداران، تفاوت فاحش هزینههای زندگی نیز نقش کلیدی دارد. بر اساس دادههای Numbeo، هزینه زندگی در شنتزن تقریباً ۵۰ درصد کمتر از هنگکنگ است. یک خانواده چهار نفره میتواند با صرف هزینهای معادل یک سوم رستورانهای هنگکنگ، در شنتزن وعده غذایی کاملاً مناسب داشته باشد. این واقعیت اقتصادی باعث شده تا بسیاری از خانوادهها حتی در روز مادر، تعطیلات خود را در شنتزن بگذرانند و یا آنقدر دیر بازگردند که فرصتی برای خرید گل باقی نماند.
در پاسخ به این بحران، برخی گلفروشان هنگکنگ استراتژی خود را تغییر دادهاند. تمرکز جدید بر ویژگیهایی است که رقبای فرامرزی به سادگی قادر به ارائه آن نیستند: طراحیهای هنری و شخصیسازی شده، استفاده از گلهای خاص مانند ارکیده و پیونی، و تجربه حسی خرید از بازارهای محلی. کارشناسان معتقدند که اگرچه روند خروج خریداران به شنتزن در کوتاه مدت باز نمیگردد، اما صنعت گلفروشی هنگکنگ میتواند با تکیه بر کیفیت، نوآوری و خاطرهانگیزی، جایگاه ویژه خود را در میان کسانی که هنوز به ارزش هدیه دادن در خاستگاه خود پایبند هستند، حفظ کند.