هنگکنگ – هر ساله در ماه مه، کوچههای باریک بازار گل «مونگ کوک» به تونلی رنگارنگ و خوشبو از گلهای میخک و رز تبدیل میشود؛ جایی که خانوادههای هنگکنگی برای خرید هدیه روز مادر هجوم میآورند. اما پشت این شلوغی و زیبایی، نگرانی عمیقی میان فروشندگان ریشه دوانده است. امسال، این نگرانیها به اوج خود رسیده است.
فشارهای چندگانهای که صنعت گلفروشی هنگکنگ را هدف گرفتهاند، از رقابت روزافزون فروشگاههای اینترنتی گل از سرزمین اصلی چین تا کاهش ساختاری هزینههای مصرفی و بحران کلی خردهفروشی، این کسبوکارهای فصلی را در آستانه یکی از شلوغترین و پرسودترین زمانهای سال، در موقعیتی شکننده قرار داده است. به نظر میرسد سال ۲۰۲۶ برای گلفروشانی که به شدت به چند اوج فروش فصلی وابسته هستند، سالی سرنوشتساز خواهد بود.
تهدید مستقیم از مرزها
صاحبان گلفروشیها معتقدند بزرگترین تهدید، جریان عظیم گلهای ارزانقیمتی است که مستقیماً از استانهای یوننان و گوانگدونگ با تحویل یکشبه و به قیمتهایی بسیار پایینتر از نرخهای محلی به مشتریان هنگکنگی عرضه میشود. پلتفرمهای رسانههای اجتماعی مملو از تبلیغات این فروشندگان است که دستهگلهایی از رز، میخک و زنبق را با قیمتهای غیرقابل رقابت معرفی میکنند.
یکی از کارکنان یک گلفروشی محلی در مصاحبهای با روزنامه ساوت چاینا مارنینگ پست در روز مادر سال گذشته گفته بود که تأثیر این پدیده را به وضوح حس میکند. او تأکید کرد که این فروشندگان آنلاین معمولاً مجوز کسبوکار محلی ندارند اما به راحتی به مشتریان هنگکنگی دسترسی پیدا میکنند. به گفته او، مادامی که دولت وارد عمل نشود، فروشگاههای فیزیکی هرگز نمیتوانند از نظر قیمت با آنها رقابت کنند.
یک سال بعد، نه تنها مداخله نظارتی صورت نگرفت، بلکه این رقابت شدیدتر هم شده است.
خردهفروشی در سراشیبی
مشکلات گلفروشیها تنها به اینجا ختم نمیشود؛ آنها بخشی از یک بحران بزرگتر در صنعت خردهفروشی هنگکنگ هستند. بسیاری از برندهای قدیمی محلی بیسر و صدا از مناطق تجاری خارج شدهاند. رستورانها پشت سر هم تعطیل میشوند و اجارهبها همچنان سرسامآور باقی مانده است. در همین حال، ساکنان محلی تمایل بیشتری به سفرهای برونمرزی و خرید از فروشگاههای خارجی پیدا کردهاند.
تنها در نیمه اول سال ۲۰۲۵، بیش از ۳۰۰ فروشگاه خردهفروشی در هنگکنگ تعطیل شدند. گزارشها نشان میدهد که پلتفرم «علیپیهنگکنگ» طی یک سال، شاهد استفاده بیش از ۲ میلیون کاربر برای خرید در سرزمین اصلی چین بوده است. این تغییر از کالاهای لوکس به کالاهای روزمره، نشاندهنده کاهش شدید تقاضای داخلی است.
برای گلفروشانی که به خریدهای داوطلبانه و هدیهای وابسته هستند، این افت مصرف تأثیر مخربی دارد. گلها یک کالای لوکس محسوب میشوند و وقتی بودجه خانواده محدود میشود، اولین چیزی که حذف میشود، همین خریدهای احساسی است.
سفرهای برونمرزی به جای خرید محلی
افزایش سفرهای مصرفی به خارج از هنگکنگ، به ویژه به شهر شنژن، ضربه دیگری به فروشگاههای محلی وارد کرده است. تحلیلگران این روند را نه یک نوسان موقتی، بلکه یک تغییر دائمی در سبک زندگی میدانند. امروزه نه تنها شنژن و گوانگژو، بلکه شهرهای کوچکتر نیز مقصد خریدهای برونمرزی شدهاند.
برای روز مادر، این بدان معناست که مشتریانی که قبلاً در راه بازگشت به خانه از گلفروشی محلی خود گل خریداری میکردند، اکنون یا تمام آخر هفته را در آن سوی مرز میگذرانند، یا دستهگل خود را با قیمتی بسیار پایینتر از فروشندگان سرزمین اصلی چین سفارش میدهند.
فشار هزینههای ساختاری و حاشیه سود ناچیز
حتی گلفروشانی که موفق به حفظ مشتریان خود میشوند، با چالشهای دیگری دست و پنجه نرم میکنند:
- افزایش هزینههای حمل و نقل به دلیل قیمت بالای سوخت و مشکلات لجستیکی بینالمللی
- کمبود نیروی کار ماهر برای گلآرایی، تحویل و خدمات مشتری
- افزایش اجارهبها و هزینههای عملیاتی از جمله آب و برق
شرکت مشاوره دلویت چین اعلام کرده است که خردهفروشی هنگکنگ وارد مرحله جدیدی از نوسانهای ساختاری شده است. عواملی مانند نوسان تقاضا، کمبود نیروی کار، افزایش اجارهبها، شفافیت قیمتهای فرامرزی و تنشهای ژئوپلیتیکی، حاشیه سود را تحت فشار قرار دادهاند؛ بهگونهای که صرف کاهش هزینهها برای بقا کافی نیست.
راهکارها برای بقا: تطبیق یا نابودی
برخی گلفروشیها با خلاقیت به استقبال این چالشها رفتهاند:
- گلفروشیهای لوکس با تأکید بر دستهگلهای دستساز، گلهای فصلی محلی و مشاوره شخصی، خود را از رقبای آنلاین متمایز میکنند.
- فروشگاههای دیگر به سمت سفارشگیری آنلاین، مدلهای اشتراکی و همکاری با هتلها و مشتریان شرکتی حرکت کردهاند تا منابع درآمدی خود را فراتر از اوجهای فصلی گسترش دهند.
- معرفی محصولات دوستدار محیط زیست و طراحیهای منحصربهفرد نیز از جمله راههایی است که برای جذب سلیقههای جدید به کار گرفته میشود.
اما برای غرفهداران کوچک و مستقل در بازار مونگ کوک، که نسلها به خانوادههای هنگکنگی خدمت کردهاند، تحول بسیار دشوارتر است. آنها نه تنها با فروشندگان سرزمین اصلی و شبکههای لجستیک جهانی رقابت میکنند، بلکه با تغییر آرام و ساختاری شهری دست و پنجه نرم میکنند که ساکنانش را به جستجوی زندگی روزمره در جای دیگری ترغیب میکند.
روز مادر امسال، گلها همچنان در بازار هستند. اما سوالی که بیجواب مانده این است که آیا فروشندگان این گلها تا سال آینده نیز پابرجا خواهند ماند؟