هنگ کنگ – بازار گل مونگ کوک (Flower Market) که بیش از نیم قرن به عنوان یکی از زندهترین و خوشبوترین مراکز خردهفروشی سنتی هنگ کنگ شناخته میشود، اکنون با آیندهای نامعلوم روبروست. دولت محلی در چارچوب برنامههای گستردهتر بازسازی شهری، طرحهایی را برای نوسازی این منطقه پیشنهاد کرده است که میتواند ساختار و هویت تقریباً ۱۵۰ مغازه گلفروشی موجود در امتداد جاده بازار گل و نواحی اطراف آن را دگرگون ساخته یا به طور بالقوه جایگزین کند. این طرحها باعث نگرانی شدید دستاندرکاران بازار، فعالان میراث فرهنگی و ساکنان محلی شده است، زیرا آنها بیم آن دارند که تجاریسازی منجر به از بین رفتن روح سنتی بازار و اخراج فروشندگان قدیمی به دلیل افزایش هزینهها و اجارهبها شود.
ریشههای فرهنگی و اقتصادی
بازار گل مونگ کوک، که ریشههای آن به دهه ۱۹۶۰ باز میگردد، به تدریج به یکی از شاخصترین مجموعههای خردهفروشی ویژه در هنگ کنگ تبدیل شده است. این بازار نه تنها مکانی برای خرید انواع گل، از دستهگلهای ارزان قیمت گرفته تا ارکیدههای گرانبها، محسوب میشود، بلکه به ویژه در ایام نزدیک به سال نو قمری، با هجوم دهها هزار نفر برای تهیه گیاهان شانسآور مانند شکوفههای هلو و پرتقالهای چینی، به کانون توجه شهر تبدیل میگردد. موقعیت مکانی این بازار در نزدیکی باغ پرندگان یوین پو استریت و بازار ماهی طلایی تانگ چوی، یک خوشه بازار سنتی ایجاد کرده است که خود به یک جاذبه گردشگری مهم بدل شده است.
بسیاری از فروشندگان نسل دوم یا سوم گلفروشان هستند که کسب و کار خانوادگی خود را از پدربزرگها و مادربزرگهای خود که از دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ در این مکان مستقر شدند، به ارث بردهاند. این ارتباط عمیق با تاریخچه منطقه، بازار را به قلب زندگی محلی تبدیل کرده است.
نیاز به زیرساختهای نوین در برابر حفظ هویت
اداره بازسازی شهری هنگ کنگ (URA) از سال ۲۰۱۹ در حال بررسی طرحهای مختلفی برای بازار گل بوده است. اگرچه جزئیات طرحهای نهایی هنوز علنی نشده، اما اسناد دولتی نشان میدهند که گزینهها از ارتقاء نسبتاً ملایم زیرساختها—مانند بهبود سیستم زهکشی، روشنایی و پیادهروهای سرپوشیده—گرفته تا طرحهای جاهطلبانهتر که ممکن است شامل تخریب سازههای موجود و بازسازی مجتمعهای چندمنظوره با بخشهای تجاری یا مسکونی باشد، متغیرند.
مقامات دولتی بر نیاز به بهروزرسانی زیرساختهای فرسوده و در عین حال حفظ “شخصیت بازار” تأکید کردهاند. با این حال، فقدان تعهدات مشخص در مورد کنترل اجارهبها و حمایت از فروشندگان موجود، نگرانیهایی را به وجود آورده است. چالش زیرساختی در این منطقه واقعی است؛ بازار گل با مشکلاتی چون زهکشی ضعیف که منجر به آبگرفتگی در بارانهای شدید میشود، کمبود امکانات بهداشتی کافی و محدودیتهای دسترسی برای افراد مسن و معلول مواجه است.
درسهایی از گذشته و نگرانیهای فروشندگان
تجربه بازسازی بازارهای سنتی دیگر در هنگ کنگ، زمینهای برای اضطراب فروشندگان مونگ کوک فراهم کرده است. بازار مرکزی (Central Market) پس از بازگشایی در سال ۲۰۲۱ به عنوان یک مرکز میراثی و خردهفروشی، شاهد افزایش قابل توجه در هزینههای عملیاتی بود که بسیاری از مغازهداران کوچک قدیمی را عملاً از صحنه حذف کرد.
فروشندگان بازار گل که بسیاری از آنها با قراردادهای ماهانه یا غیررسمی فعالیت میکنند، آسیبپذیری بالایی نسبت به اخراج دارند. آنها همچنین نگران هزینههای بالای جابجایی موقت در طول دوره ساخت و ساز هستند. فروش گل به زیرساختهای خاصی مانند سیستمهای خنککننده، آب و مدیریت پسماند نیاز دارد، و هر گونه آرایش موقت که این الزامات را نادیده بگیرد، میتواند کسب و کارهای مبتنی بر حاشیه سود کم و کالاهای فاسدشدنی را نابود کند.
فعالان میراث فرهنگی استدلال میکنند که ارزش واقعی بازار در ساختار فیزیکی آن (که اغلب ساده است) نهفته نیست، بلکه در “فرهنگ ناملموس” آن—روابط اجتماعی، بافت اقتصادی و عملکرد اجتماعی— است که حتی با حفظ سازهها نیز به راحتی از بین میرود.
رویکردهای بینالمللی برای بازسازی بازارها
تجربیات بینالمللی نشاندهنده الگوهای موفقی برای نوسازی بازارهای سنتی است. سنگاپور موفق شده است بازارهای سنتی خود را به تأسیسات مدرن تبدیل کند، در حالی که با یارانههای اجاره، مقرون به صرفگی را برای فروشندگان کوچک حفظ کرده است. تایوان نیز رویکردهای ترکیبی را آزمایش کرده است که زیرساختها را ارتقا میدهد و در عین حال جوّ غیررسمی بازار را حفظ میکند.
عامل کلیدی در بازسازی موفق، مشارکت زودهنگام و شفاف ذینفعان و تعهدات مشخص در مورد مقرون به صرفگی و حفاظت از فروشندگان است، نه رویکردی که صرفاً به حداکثر رساندن ارزش توسعه بر تداوم اجتماعی اولویت دهد.
در حال حاضر، بازار گل مونگ کوک به فعالیت خود ادامه میدهد، اما عدم قطعیت در مورد زمانبندی بازسازی بر تصمیمگیریهای کسب و کار سایه افکنده است. دولت اعلام کرده است که مشورتهای عمومی تا سال ۲۰۲۶ ادامه خواهد داشت. نتیجه این بحث به عنوان معیاری برای سنجش توانایی هنگ کنگ در ایجاد توازن بین مدرنیزاسیون و حفظ بافت شهری منحصر به فرد خود نگریسته خواهد شد. چالش این است که آیا بازسازی میتواند زیرساختها را بهبود بخشد و شرایط را ارتقا دهد، در حالی که همزمان دسترسی، مقرون به صرفگی و حس اجتماعی که بازار گل را در طول پنج دهه به بخشی حیاتی از شهر تبدیل کرده است، حفظ کند.
[http://flowersinwonderland.net/]