تهران، ایران – در آستانه روز ولنتاین، در حالی که میلیونها مصرفکننده در سراسر جهان برای خرید گلهای سرخ، شکلات و تزئینات مرسوم آماده میشوند، متخصصان محیط زیست نسبت به پیامدهای زیستمحیطی سنگین و بلندمدت این سنتهای عاشقانه هشدار میدهند. از انتشار گازهای گلخانهای بالا در تولید گل تا آلودگی پلاستیکی و تخریب جنگل برای تأمین کاکائو، کارشناسان تأکید میکنند که شور و شوق جشنها نباید به قیمت سلامت زمین تمام شود.
کارشناسان محیطزیست میگویند، با وجود اینکه ولنتاین نماد عشق است، الگوهای مصرف مرتبط با آن، چالشی رو به رشد برای اکوسیستمهای جهانی ایجاد کرده است. بررسیها نشان میدهد که انتخابهای به ظاهر ساده این روز، سهم قابل توجهی در افزایش ردپای کربنی فرد دارد.
ردپای کربن گلهای وارداتی: حمل و نقل هوایی و انرژی زیاد
گل رز، که سمبل برجسته ولنتاین است، با خود بار سنگین زیستمحیطی پنهانی را حمل میکند. بخش عمدهای از گلهای عرضه شده در بازارهای آمریکایی و اروپایی از کشورهایی مانند کنیا، کلمبیا و اکوادور وارد میشوند. برای حفظ تازگی، این محمولهها اغلب از طریق حمل و نقل هوایی انجام میشود که به شکل محسوسی آلایندگی کربنی هر دسته گل را افزایش میدهد.
فرایند تولید نیز هزینههای پنهان دیگری دارد. کشت گلخانهای در مناطق سردسیر نیازمند مقادیر هنگفتی انرژی برای گرمایش، روشنایی و تهویه است. به علاوه، استفاده از کودهای شیمیایی و آفتکشها به آلودگی خاک و منابع آب منجر میشود. تحلیلگران توصیه میکنند: انتخاب گلهای فصلی یا کشتشده در داخل کشور میتواند به طور قابل ملاحظهای ردپای کربن هدیه ولنتاین را کاهش دهد.
فوم گلآرایی (اسفنج سبز): تهدید ریزپلاستیکها
فوم سبز، مادهای متخلخل و رایج برای نگهداری گلها در گلدان، یکی از عوامل آلودگی است که اغلب نادیده گرفته میشود. این اسفنج از پلاستیکهای غیرقابل تجزیه ساخته شده است که پس از دور انداختن، به ریزپلاستیکهای مضر تجزیه میشود. این ذرات میتوانند برای دههها یا قرنها در خاک و آبراههها باقی بمانند و به حیات وحش آسیب بزنند. دانشمندان محیط زیست هشدار میدهند که این ماده قابل بازیافت یا کمپوست نیست و یک منبع آلودگی ماندگار محسوب میشود.
شکلات: شیرینی با هزینه جنگلزدایی
شکلات، به عنوان هدیهای کلاسیک در ولنتاین، نگرانیهای جدی محیطی و اجتماعی در پشت پرده تولید خود دارد. بخش عظیمی از عرضه جهانی کاکائو در غرب آفریقا متمرکز است و کشاورزی فشرده کاکائو عامل اصلی جنگلزدایی و کاهش تنوع زیستی در این مناطق است. علاوه بر فرسایش خاک و مصرف بالای آب، صنعت کاکائو اغلب با معضلات اجتماعی مانند کار کودکان و شرایط کاری نامناسب دست به گریبان است. کارشناسان به مصرفکنندگان توصیه میکنند تا با انتخاب شکلاتهایی با گواهینامه تجارت منصفانه (Fair Trade) یا اتحادیه رینفارست (Rainforest Alliance)، اثرات منفی زیستمحیطی و اجتماعی را کاهش دهند.
معضل تزئینات و ضایعات پلاستیکی
بادکنکها، چه از جنس لاتکس و چه فویل، همچنان محبوب هستند اما تخریب محیطی آنها رو به افزایش است. بادکنکهای لاتکسی که ادعای زیستتجزیهپذیری دارند، باز هم ممکن است ماهها یا سالها طول بکشد تا در محیط طبیعی کاملاً تجزیه شوند. بادکنکهای فویل کاملاً غیرقابل تجزیه هستند و اغلب به زبالهدان یا طبیعت راه مییابند و میتوانند موجب صدمه یا مرگ حیات وحش شوند.
کارتهای تبریک، بستهبندیها، روبانها و کاغذهای کادو نیز سهم قابل توجهی در تولید زباله دارند. بسیاری از کارتها حاوی ورقههای پلاستیکی، فویلهای فلزی یا اکلیل هستند که بازیافت آنها را بسیار دشوار میکند.
فراخوان متخصصان برای جشنهای هوشمندانهتر
حامیان محیط زیست از مصرفکنندگان میخواهند تا با انجام انتخابهای ساده، تأثیر ولنتاین بر محیط زیست را به حداقل برسانند. اقدامات پیشنهادی شامل موارد زیر است:
- انتخاب گلهای محلی یا گلدانی: به جای گلهای وارداتی یا شاخه بریده.
- اجتناب از فوم گلآرایی: در صورت امکان، از روشهای جایگزین برای ثابت نگهداشتن گلها استفاده شود.
- خرید شکلات با گواهینامه اخلاقی: برای اطمینان از عدم شرکت در جنگلزدایی و سوء استفاده کارگری.
- استفاده از کارتهای الکترونیکی یا دستساز: برای کاهش مصرف کاغذ و پلاستیک.
- جایگزینی هدایای مادی با تجربیات: مانند یک شام پایدار یا بلیط رویدادهای فرهنگی.
یکی از متخصصین پایداری اظهار داشت: «ابراز عشق به شریک زندگی نیازی به قربانی کردن سلامت زمین ندارد. حتی تغییرات کوچک در انتخابهای مصرفی میتواند تفاوت بزرگی ایجاد کند.»
فهمیدن هزینههای پنهان سنتهای رایج ولنتاین، گامی مهم است تا جشنها نه تنها نشاندهنده علاقه به فرد مورد نظر باشند، بلکه توجه به پایداری محیط زیستی را نیز در بر داشته باشند. متخصصان معتقدند معنادارترین هدیه، همان انتخابی است که هم به عزیزان، و هم به سیاره ما احترام میگذارد.