نوسازی شهری در منطقه مونگکوک، آینده قدیمیترین قطب تجارت گل آسیا را با چالشی جدی مواجه کرده است.
هنگکنگ در نگاه نخست شهر بتن و فولاد، نماد شتاب مالی و تراکم جمعیت است؛ مکانی که گویی برای اشیاء فانی و لطیفی چون گلها صبری ندارد. با این حال، گل و گیاه به شکلی ناگسستنی با بافت زندگی، خرافات، اعیاد و فرهنگ هدیه دادن در این کلانشهر گره خورده است. اکنون قلب تپنده این صنعت، یعنی گذرگاه ۳۰۰ متری «فلاور مارکت رود» (Flower Market Road)، با بزرگترین بحران نسل خود روبرو شده است: طرح عظیم بازآفرینی شهری که بیم آن میرود هویت تاریخی این منطقه را از بین ببرد.
میراثی در امتداد یک خیابان
تاریخچه بازار گل هنگکنگ به اواخر قرن نوزدهم بازمیگردد؛ زمانی که دوران استعمار بریتانیا، زیباییشناسی غربی در چیدمان گل را با فنون باغبانی سنتی چین پیوند داد. امروزه این محدوده با بیش از ۱۲۰ فروشگاه تخصصی، یکی از مشهورترین بازارهای گل جهان است. از گلهای لوتوس و داوودی گرفته تا رزهای وارداتی از کنیا و لاله های هلندی، این بازار ویترینی از تنوع جهانی در قلب منطقه مونگکوک است.
نامهای بزرگی چون «برایتن» (Brighten) با قدمتی ۴۰ ساله، ستونهای فقرات این بازار هستند که از رکودهای اقتصادی و دوران همهگیری سربلند بیرون آمدهاند. اما برخلاف بحرانهای پیشین، تهدید جدید از جنس سیمان و نقشههای مهندسی است.
طرح توسعه ۲.۵ میلیارد دلاری؛ فرصت یا تهدید؟
در مارس ۲۰۲۴، مقام ناظر بر بازسازی شهری (URA) طرحی را با بودجه ۲.۵ میلیارد دلار هنگکنگ معرفی کرد که بر اساس آن، ۲۲ ساختمان قدیمی تخریب و ۳۳ فروشگاه گلفروشی جابجا خواهند شد تا فضا برای ساخت برجهای مسکونی ۳۸ طبقه و یک پارک آبی فراهم شود. اگرچه مقامات بر نوسازی بافت فرسوده و بهبود ترافیک تاکید دارند، اما کسبه محلی نگرانند.
«لیانگ جینگهوی»، از گلفروشان باسابقه که از سال ۱۹۹۵ در این منطقه فعال است، تخریبهای ۱۰ ساله پیشرو را عاملی برای سقوط ۴۰ درصدی فروش میداند. منتقدان با اشاره به تجربه تلخ خیابان «لی تونگ»، بیم آن را دارند که روح محله قربانی مراکز خرید مدرن و برندهای زنجیرهای شود و پیوند خانوادگی نسلهای گلفروش برای همیشه بگسلد.
دو روی سکه بازار: از سنتهای سال نو تا شکوه لوکس
اقتصاد گل در هنگکنگ با دو ضربآهنگ متفاوت میتپد:
- بازار سنتی: در آستانه سال نو چینی، بازار به یک جنون خرید تبدیل میشود. گلهای هلو نماد شانس و درختان نارنج مینیاتوری نماد ثروت، با قیمتهایی رقابتی معامله میشوند. در این ایام، بازار گل نه یک مرکز تجاری، که یک ضرورت فرهنگی است.
- بازار مدرن و لوکس: در سالهای اخیر، برندهایی چون «Petal & Poem» و «The Floristry» با تکیه بر شبکههای اجتماعی و طراحیهای اروپایی، استانداردهای جدیدی تعریف کردهاند. این فروشگاهها با دستهگلهایی که قیمتشان از ۱۲۰۰ دلار هنگکنگ فراتر میرود، نبض بازار لوکس در هتلهای پنجستاره و مراکز خرید مجلل نظیر «لندمارک» را در دست دارند.
تحول دیجیتال و زنجیره تأمین
هنگکنگ به دلیل وضعیت بندر آزاد، یکی از دستیافتنیترین بازارها برای تولیدکنندگان جهانی است. گلها سپیدهدم از مزارع کونمینگ چین، اکوادور و هلند وارد میشوند و از طریق زنجیره سرمایشی دقیق، در رطوبت بالای شهر حفظ میشوند. جالب اینجاست که برخلاف بسیاری از نقاط جهان، بخش بزرگی از تجارت گل در اینجا از طریق «واتساپ» انجام میشود؛ جایی که مشتریان ترجیح میدهند به جای فرمهای وبسایت، تعاملی انسانی و شخصیسازی شده برای سفارشهای گرانقیمت خود داشته باشند.
چشمانداز آینده
با شروع پروژههای ساختوساز از سال ۲۰۲۶، بازار گل هنگکنگ وارد دوران گذار میشود. در حالی که بخش لوکس و آنلاین به دلیل استقلال از مکان فیزیکی احتمالا به رشد خود ادامه میدهند، گلفروشان مستقل میانرده بیشترین آسیب را خواهند دید.
واقعیت این است که زیباییشناسی یک بازار صدساله، حاصل تجمع دانش، روابط انسانی و تاریخ است؛ عناصری که در نقشههای نوسازی شهری به سختی قابل بازسازی هستند. اگرچه اشتیاق انسان برای لمس زیبایی و هدیه دادن گل هرگز از بین نخواهد رفت، اما باید دید آیا زیرساختهای سنتی این صنعت میتوانند از پسِ دیوارهای بلند برجهای در حال احداث، دوباره قد برافرازند یا خیر.