تهران، ایران – در حالی که دستههای گل تازگی و زیبایی را به خانهها میآورند، متخصصان هشدار میدهند که روشهای مرسوم پرورش گل، متکی بر حجم زیادی از کودهای شیمیایی و آفتکشها است که میتواند سلامت انسان و محیط زیست را تحتتأثیر قرار دهد. این مواد شیمیایی، که برای تضمین ظاهر بینقص و افزایش تولید استفاده میشوند، میتوانند از طریق زنجیره تأمین وارد دستهگلهای خانگی شده و خطرات بالقوه سلامت را، به ویژه برای گروههای حساس، به همراه داشته باشند.
آلودگی پنهان: مواد شیمیایی در باغبانی گل
پرورش متداول گلها برای دستیابی به سرعت رشد بالا و مقاومت در برابر آفات، نیازمند ورودیهای شیمیایی سنگین است. دو گروه اصلی از این مواد شیمیایی شامل کودهای شیمیایی و آفتکشها هستند:
۱. کودهای شیمیایی
کودهای مصنوعی برای تأمین سریع عناصر ضروری مانند نیتروژن (N)، فسفر (P) و پتاسیم (K) به گیاهان استفاده میشوند. با این حال، استفاده بیش از حد از این مواد، عواقب زیستمحیطی جدی دارد. نفوذ نیتراتها از کودها به آبهای زیرزمینی و رودخانهها، یکی از مهمترین نگرانیها است. تجمع نیترات در منابع آب آشامیدنی میتواند خطر ابتلا به «سندروم نوزاد کبود» (متهموگلوبینمی) را در نوزادان افزایش داده و همچنین با افزایش ریسک برخی سرطانها در بزرگسالان مرتبط باشد. علاوه بر این، کوددهی نامناسب میتواند ساختار شیمیایی خاک را تغییر داده و منجر به تجمع فلزات سنگین مانند کادمیوم در بافت گیاه شود.
۲. آفتکشها و سموم عصبی
آفتکشها طیف وسیعی از سموم را در بر میگیرند که شامل حشرهکشها، قارچکشها، علفکشها و کنهکشها میشوند. در صنعت گل، برخی از آفتکشهای پرکاربرد شامل نئونیکوتینوئیدها (Neonicotinoids) و ارگانوفسفرهها (Organophosphates) هستند.
دکتر فاطمه رضایی، متخصص سمشناسی محیطی، تأکید میکند: “ارگانوفسفرهها به دلیل خواص نوروتوکسیک (سمیت عصبی) شناخته شدهاند. حتی مقادیر باقیماندهای از این مواد روی گلبرگها یا ساقهها میتواند از طریق پوست یا دستگاه تنفسی در هنگام جابهجایی دستهگل، جذب بدن شود.”
قرار گرفتن طولانیمدت در معرض بقایای آفتکشها، به ویژه برای کارگران مزرعه، میتواند منجر به درماتیت، مشکلات تنفسی یا حتی افزایش ریسک اختلالات غدد درونریز یا بیماریهای عصبی شود. مهمتر اینکه، این مواد شیمیایی نه تنها در مزارع، بلکه پس از برداشت و هنگام فرآوری و نگهداری (برای افزایش ماندگاری)، نیز بر روی گلها پاشیده میشوند.
چگونه بقایای شیمیایی وارد خانه میشود؟
مواد شیمیایی از چند طریق به دستهگلهای تزیینی منتقل میشوند:
۱. کاربرد مزرعهای: پاششهای مکرر کود و آفتکش در طول دوره رشد.
۲. درمان پس از برداشت: استفاده از قارچکشها و مواد نگهدارنده شیمیایی برای طولانیتر کردن عمر گلها.
۳. باقیماندههای بستهبندی: برخی بستهبندیها یا فومهای گلدانی حاوی مواد ضدقارچ یا شیمیایی هستند.
هنگامی که دستهگل وارد فضای بسته میشود، بقایای آفتکشها میتوانند روی سطوح رسوب کرده یا در هوای خانه تبخیر شوند، که این امر ریسک قرارگیری ناخواسته را افزایش میدهد، بهویژه در محیطهایی مانند آشپزخانه یا اتاق خواب.
توصیههای عملی برای کاهش قرارگیری در معرض مواد شیمیایی
برای دوستداران گلهایی که نگران سلامت خود و خانواده خود هستند، گامهای آسانی وجود دارد که میتوانند برای کاهش مواجهه با مواد شیمیایی بردارند:
انتخابهای آگاهانه
- گلهای ارگانیک یا پایدار: به دنبال گلهایی باشید که با استفاده از روشهای ارگانیک (بدون کودهای مصنوعی و آفتکشهای سخت) یا از مزارعی با گواهینامه پایداری رشد یافتهاند.
- محصولات محلی و فصلی: انتخاب گلهایی که از مزارع محلی تأمین شدهاند، اغلب به معنای استفاده کمتر از مواد شیمیایی برای حفظ آنها در طول حملونقل طولانیمدت است.
- گلهای گلدانی: پرورش گلهای گلدانی در خانه کنترل بیشتری بر روی مراقبت و ورودیهای استفاده شده فراهم میکند.
اقدامات پیشگیرانه در خانه
- شستوشوی ملایم: ساقهها و برگها را به آرامی زیر آب ولرم بشویید تا بقایای سطحی پاک شوند.
- استفاده از دستکش: هنگام هرس یا مرتب کردن دستهگل، از دستکش برای جلوگیری از تماس مستقیم پوست با بقایای احتمالی استفاده کنید.
- محل استقرار: دستهگلها را دور از محل تهیه غذا مانند آشپزخانه و میز ناهارخوری قرار دهید تا از آلودگی متقاطع جلوگیری شود.
در نهایت، درک اینکه این زیباییهای ظاهراً بیضرر میتوانند حامل بارهای شیمیایی باشند، به مصرفکنندگان کمک میکند انتخابهای آگاهانهای داشته باشند تا بتوانند از زیبایی گلها در محیطی امن و سالم لذت ببرند.